Cinsel eğitim ile ilgili sorular biz ebeveynleri belki de en çok zorlayan sorular değil mi? “Atom nasıl parçalanır” diye sorsun ama “ben nereden geldim” diye sormasın isteriz!! Oysa ki bu sorular da normal gelişimin doğal ve vazgeçilmez bir parçası..

Anne babanın bu konudaki çekingenliği çocuğun bu konudaki sorularının yanıtsız kalmasına yol açmakta ve çocuklar bu soruların cevaplarını öğrenmek için farklı kaynaklara başvurmaktadırlar.  Biz anne babalar olarak kendi ebeveynlerimiz tarafından bu konuda bilgilendirilmemenin sıkıntısını yaşamış olabiliriz. Bu noktada önemli olan kendi çocuklarımızı aynı sıkıntıların içine sürüklememektir.

Kimi anne babalar, cinsel konulardan hiç söz etmez bu yaklaşım çocuğa bu konudaki merakını bastırması gerektiği izlenimini verir. Böyle durumlarda cinsellik bir tabu haline gelir, düşünmek bile “yasak” olmaya başlar. Bu durumda çocuk susar ve soru sormaktan vaz geçer.  Ancak bu soruların cevaplarını  arkadaş, internet gibi başka kaynaklardan bulamaya çalışır.

Bazı anne babalar ise çocuktan hiçbir şey gizlemeyerek cinsel eğitim en doğrusunu verdiklerini düşünürler. Çocuğun yanında fazlasıyla açık kıyafetle dolaşıp, birlikte banyo yapabilirler. Çok seçici davranmadan çocuğun rahatlıkla ulaşabileceği kaynaklar sunarlar (dergi, kitap, tv kanalı, vb.). bu davranışlar çocuğun merakını gereksiz yere kamçılar. Henüz kavramaya hazır olmadığı görüntüleri görmek ya da bilgileri edinmek çocuğun aklını karıştırır. Ailelerin bu tutumu, toplumun cinsel davranışlardan beklediği gizlilik ve özellik anlayışı ile çelişir.

Cinsel eğitim doğumdan başlayarak ergenlik dönemine kadar olan dönemi kapsamaktadır. Cinsel eğitime başlamak için belli bir yaş bulunmamasına rağmen anne babalar, ilk sorularla çocukları 3-4 yaşlarındayken karşılaşırlar. Genel prensip olarak çocuğa yapılacak olan açıklamalar sade bir dille, dürüst bir şekilde ve bilimsel kaynaklardan yararlanılarak yapıldığı takdirde gelecekte karşılaşılabilecek olası zorluklar yaşanmayacaktır. Çocuğa sadece ihtiyacı olan bilgi verilmeli sadece sorduğu kadarı cevaplanmalıdır. Çocuğa ihtiyacı olan bilgiden fazla bilgi verilemesi çocuğun kafasının karışmasına yol açmaktadır.

Çevrede cinselliği çağrıştıran ve öğreten bu kadar uyaran varken (dergi, gazete, tv, bilgisayar, arkadaş, vb.)ben ne derece bunların önüne geçebilir ve çocuğuma doğru bir cinsel eğitim verebilirim?

Özellikle küçük yaşlarda çocukların aileye ve aile bireylerine duydukları güven çok farklıdır. Eğer sorularını sormaya başladığı ilk andan itibaren onunla sağlıklı bir iletişim kurabilirseniz ve açıklamalarınız yukarıda anlatıldığı şekilde olursa diğer bütün olumsuz etkilerin önüne geçebilirsiniz.

Çocuğumun diğer soruları tamam ama cinsellik neden bu kadar sıkıcı ve ürkütücü geliyor?

Cinselliği sıkıcı ve ürkütücü yapan sizin bu konuya yüklediğiniz değerdir. Cinselliği ve çocuğunuzun cinsel gelişimini diğer gelişim alanları gibi doğal karşılamalı ve böyle yaklaşmalısınız.

Medya çocuklarımız üzerinde çok etkili. Kontrol edilemez boyutta cinsellik ve şiddet içeren yayınlar var. Çocuğumu bunlardan nasıl koruyabilirim?

Evet, medya gerçekten önemli bir unsurdur. Çocukların dikkate alındığı ve korunmaya çalışıldığı bir programcılık anlayışının olduğu da söylenemez. Ancak televizyon izleme konusunda Türk ailelerinin büyük bi çoğunluğunun da bilinçli olmadığı bir gerçektir. Çoğu ailenin tek eğlence aracının televizyon olması beraberinde bazı tehlikeleri de getirmektedir. Sabahtan akşama kadar açık bir televizyonda elbette çocuğun zararlı sahneler görme olasılığı fazladır.

Çocuğuma cinsel gelişimi ile ilgili bilgileri ne zaman vermeliyim?

Çocuğa cinsel bilgileri vermenin belli bir başlangıç yaşı olmamasıyla birlikte, genellikle üç yaş civarında soruların başladığı görülmektedir.

Çocuğun soru sormasını bekleyin. Aradan belli bir süre geçmesine rağmen hala beklediğiniz sorular gelmiyorsa dikkatli olmalı ve çocuğunuzu çok iyi gözlemlemelisiniz. Bu konuyu başka yerlerden öğreniyor olabilir. Bu durumda uygun ortamın yaratılarak bazı açıklamaların yapılması uygun olur. Soru sormamanın iki nedeni vardır: birincisi size sormayı denemiştir, ama bu anlamda yakınlık görememiştir. İkincisi, ihtiyacı olan bilgileri evde bulunan büyük çocuklardan, çevresindeki dergilerden, televizyondan ya da başka kanallardan öğreniyor demektir.

Çocuğumun sorduğu sorulara yanıt verirken ölçütüm ne olmalı? Sorulan soruları ne ölçüde yanıtlamalıyım?

Temel alacağınız en önemli ölçüt yaşı olmalıdır. Çocuğunuzun merakını gidermeli ancak kafasını karıştırmamalısınız. Eğer sorduğu soruyu yanıtlamak için o an kendinizi yeterli hissetmiyorsanız “sorduğun soruyu şu an sana nasıl açıklayacağımı bilemiyorum. Senin anlayacağın şekilde anlatmam için bana zaman ver. En kısa zamanda yanıtlayacağım” diyerek düşünme fırsatı yaratabilir, okuyabilir ya da bir uzmana sorabilirsiniz.

Çocuğumun başka çocuklarla cinsellik konusunu konuşması sakıncalı mıdır?

Evet. Çünkü diğer çocukların ne derece sağlıklı bilgiye sahip olduklarını bilemeyiz. Ona bilgi verirken, bazı konuların çok özel olduğunu, bu nedenle bu konularda herkesle konuşmamak gerektiğini söylemeliyiz. Çocuğunuza, herhangi bir sorusu veya sorunu olduğunda, bunu mutlaka ailesi ile paylaşması gerektiğini, bunun kendisi için yararlı olacağını öğretin.

Cinsellik ve üreme konusunda bilgi sahibi olan çocuk, bunu arkadaş ya da kardeşleriyle uygulamaya kalkar mı?

Genellikle hayır. Belki kısa süreli olarak taklit edebilir. Çünkü bir yetişkin kadar hormonları gelişmemiştir. Bu yüzden bildiklerini oyunla geçiştirecektir. Ancak tepki verildiğini anlarsa, oyunları arttırabilir. Zaman zaman takip etmekte yarar vardır.

Cinsel eğitim neden bu kadar önemlidir?

Cinsel eğitimi sadece cinsel bilgilerin verildiği, cinsiyet ve üreme organlarının tanıtıldığı,doğum olayının anlatıldığı bir konu olarak algılamak yanlıştır.

Cinsel eğitim sayesinde çocuk kendi bedenine ve karşısındakinin bedenine saygı duymayı öğrenir. Bu durum, çocuğun ileriki yaşantısında kendi cinsiyetindekilerle ve karşı cinsten kişilerle sağlıklı, düzeyli iletişim kurmasını sağlar.

Çocuğun kendi bedenini ve özelliklerini tanıması kendine güvenini arttıran bir özelliktir. Cinsel gelişimi ile ilgili bilgilerini erken yaştan itibaren sindire sindire alan ve bu anlamda sağlam temel oluşturan kişi, bedenine karşı olan sorumluluklarını bilir. Cinsel eğitimi aşama aşama ve yaşına uygun olarak alan çocuğun, sonraki yaşamında karşı cinsel kurduğu ilişkilerde daha dengeli olduğu bilinmektedir.

Cinsel sorular karşısında her çocuk kendi cinsiyetinden ebeveyniyle mi konuşmalı?

Eğer böyle bir yaklaşım benimsiyorsanız hata yapıyorsunuz demektir. Çocuğunuz soruyu kime sormuşsa o ebeveynin yanıt vermesi ya da birlikte yanıt verilmesi daha uygundur. Önemli olan konunun doğal seyri içinde çocuğun fazla ilgisini çekmeden eğitim vermektir.

Çocuğunuz sadece kendi cinsiyeti ile ilgili bilgileri değil kız ve erkek cinsiyetlerini birlikte merak edecektir. Ergenliğe doğru kız çocuğa annenin, erkek çocuğa babanın kendi yaşamlarından örnekler vererek bilgilendirmesi daha yararlı olabilir.

Çocuğum gecenin herhangi bir zamanında, kapıyı tıklatma gereği bile duymadan yatak odamıza giriyor. Bu durumu nasıl engellerim?

Çocuğunuza kendi odasının ve sizin odanızın özel olduğunu ve başkalarının odasına girerken izin alması gerektiğini vurgulayın. Bu konuda ona model olun. Odaya izinsiz girme alışkanlığı devam ediyorsa bunu uygun bulmadığınızı belirtin. Hoşunuza gitmediğini söz ve davranışlarınızla belirtin.

Çocuğumla birlikte banyoya girmem sakınca yaratır mı?

Genellikle üç yaşa kadar çocuklar anne babalarının çıplaklığını çok fazla önemsemeyebilirler. Fakat 4-5 yaşından itibaren bunun farkına varacaklardır. Bu yaşlarda anne babanın çocuğunun önünde çıplak kalmaması önemlidir. Yetişkin vücudu ile kendi vücut ölçülerini karşılaştıran çocuğun kafasında yanıtlaması zor sorular oluşabilir. Anne babanın mahremiyeti kadar çocuğun mahremiyetine de saygı duyulmalı ve bu mahremiyete uygun davranılmalıdır. Çocukla konuşurken, vücudumuzdaki özel organları başkalarına göstermenin uygun olmadığı vurgulanmalıdır.

Farklı cinsten çocukların bir arada tuvalete gitmelerinde ya da birbirleri izlemelerinde sakınca var mıdır?

Hayır, yoktur. Çocukların öğrenme isteği çok yoğundur. En çok merak ettikleri konulardan biri de, “onlar tuvaletlerini nasıl yapar? Vücutları nasıl?” dır. Bir arda tuvalete gitme imkanının verilmesi, bu merakın giderilmesine yardımcı olur.

Ailece TV ya da film seyrederken hiç beklemediğimiz bir anda çocuk için zararlı olabilecek (ya da yaşına uygun olmayan) sahneler çıkıyor. Bu durumda yapmamız gerekenle nelerdir?

Ansızın çıkan çocuğa uygun olmayan sahneler karşısında ailenin sıklıkla gösterdiği tavır hemen kanal değiştirmek ya da filmi ileri sarmaktır. Bu tutum yanlıştır, çünkü çocuğumuz göreceği kadarını görmüştür. Böyle davrandığınızda çocuğunuz;

    • Konuya daha fazla ilgi duymaya başlar, filmin ayrıntılarını ve devamını öğrenmek için özel bir çaba harcayabilir.
    • Gördüğü sahnelere anne babasının aşırı tepki göstermesinin nedenini araştırmak için konuya daha fazla ilgi gösterebilir, hatta uygulamaya kalkışabilir.
    • Anne babanın yöntemini benimseyip cinselliği kötü, onaylanmaz ve zararlı olarak algılayabilir ve cinselliğe karşı tavır geliştirebilir. 2-4 yaş grubu çocukları adet görmeyle ilgili soru sormazlar

Hijyenik pedle ilgili sorular soruyor ne yapmalıyım? Adet görmenin ne demek olduğunu anlatmalı mıyım?

2-4 yaş grubu çocukları adet görmeyle ilgili soru sormazlar. Özellikle televizyon aracılığıyla hijyenik pedlere olan merakları artmaktadır. Böyle bir soru karşısında verilecek en doğru yanıt “bir çeşit pamuk”tur.

Çocuğum bazen çırılçıplak ortada dolaşmak istiyor. Ben bundan hoşlanmıyorum. Ne yapmalıyım?

Özellikle 2-4 yaş çocuğu için bu durum çok doğaldır. Kolunu gösterdiği rahatlıkla cinsel organını da gösterebilir. Kızmadan, korkutmadan davranışının önüne geçebilirsiniz. “ Siz nasıl çıplak dolaşmıyorsanız, onun da çıplak dolaşmasını istemediğinizi, üşütebileceğini vb.” söyleyebilirsiniz.

 KAYNAKLAR

Acer, D.; Artan, İ. (2000). “Üç ve Dört Yaş Grubu Çocukların   Annelerine Yöneltmiş Oldukları Cinsellikle İlgili Sorular Ve Annelerin Verdikleri Cevapların İncelenmesi.” Uludağ Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:XIII, Sayı:1, S:191-204.

Mayle, P. (1999). “ Bana Neler Oluyor?”  Sistem Yayınları, İstanbul.

Mayle, P. (1999). “ Ben nereden geldim?”  Sistem Yayınları, İstanbul.

Sevim, J. (2002). “Anne Bu ne?” Remzi Kitabevi, İstanbul.

Sürmeli, M. (1971). Çocuğun cinsel Soruları ve Cevaplar” Remzi Kitabevi, İstanbul.

Tuzcuoğlu, N.; Tuzcuoğlu, S. (2003). “Çocuğun Cinsel Eğitimi, Anne Ben Nasıl Doğdum?”. Morpa Kültür Yayınları, İstanbul.

 

 

Paylaşmak İçin Tıklayın
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on TumblrEmail this to someoneShare on LinkedIn